Overweging van Hans Hamers.o.p.

Kerstnacht: Jesaja, 9, 1-3 + 5-6, Lucas 2, 1-14

Kerstochtend: Jesaja 52, 7-10, Johannes 1, 1-18

Als er vanavond ergens gepreekt wordt in kerken dan kan het niet anders dan dat de coronapandemie ter sprake komt. Het treft ons allemaal. Op veel plaatsen is het sociale leven ontwricht geraakt. Er zijn vaccins goedgekeurd en mensen worden ingeënt. Een goede zaak. Het biedt uitzicht op het einde van de crisissituatie. Vandaag wil ik stilstaan bij de vraag: wat heeft Kerstmis bij te dragen op in dit moment?

We vieren Kerstmis, het (hoog)feest waarop we de geboorte van Jezus gedenken dat God zich op unieke wijze tot de mensen heeft gewend, door het zenden van Jezus, zijn Zoon. In de geschiedenis is dat een keerpunt. Je zou ook hopen dat deze Kerstmis 2020 ook een keerpunt zal blijken te zijn mbt de coronapandemie. De vaccins zouden zomaar ervaren kunnen worden als een ‘verlossing’ uit de ontwrichtende lockdown. Wat kunnen de lezingen van Kerstmis ons hierover vertellen?

Na lezing van het visioen van Jesaja (vandaag gelezen, gisteren gelezen …….) kun je zomaar een parallel zien: de pandemie en het juk dat drukt op het volk, en het volk dat het licht ziet omdat een Kind, de Redder, is geboren. Het vaccin parallel aan het reddende kind? Het is maar een parallel. De parallel klopt wat betreft de verlossing die ingezet wordt, niet wat betreft de toedracht die de het bewerkstelligt, het kind in het geslacht van David ten opzichte van het vaccin. Er is een heel groot onderscheid te maken.

Het Davidskind is uit Gods handen ons geschonken, zoals ook Jezus, het kerstkind ons is geschonken. Het vaccin is vooral het resultaat van mensenhanden en menselijk vernuft, resultaat van onze rationeel-technologische economie. Nog een verschil: het kind dat Davids troon zal bestijgen zal zorgen voor recht en gerechtigheid in eeuwigheid, zegt Jesaja. Dat is voor het vaccin moeilijk voor te stellen. Het helpt ons nu de crisis te bedwingen, maar voor eeuwig is daarbij niet echt voor te stellen. 

Als we uit de crisis geraken door massale inenting dan betekent dat minder directe sociale ontwrichting, dat zeker, min of terug naar het normaal van voor de crisis. Dat dan ook terug naar de meer-meer-groei economie en daarbij uitputting van de aarde. Dat vooral ten koste van de armen. Overigens, het vaccin is óók niet eerlijk verdeeld. Arme landen kunnen het nu al veel moeilijker krijgen. Als wij verlangen naar een wereld van vrede en gerechtigheid voor allen, dan is het vaccin een aardig opstapje, meer niet. Er is meer nodig.

Nee, het virus en crisis zelf houdt ons voor om ons te ontworstelen van een ‘zelfverkozen onderdrukking’ door het paradigma van de voortdurende economische groei. De hierbij horende massale reisbewegingen leiden nu tot een mondiale gezondheidscrisis, bovenop de klimaatcrisis die we al kennen.

Maar wat heeft Kerstmis ons te brengen? Het is Kerstmis en het evangelie van Lucas (gisteren gelezen) vertelt ons een blijde boodschap, Heden is u een redder geboren. Lucas vertelt nog niet de werkelijke reikwijdte of betekenis van deze gebeurtenis. In ieder geval dat het geldt voor heel het volk. En Lucas vertelt met nadruk de eer die God gebracht wordt door de engelen, met de wel heel betekenisvolle toevoeging dat het ook om de mensen gaat: “Eer aan God in den hoge en op aarde vrede onder de mensen in wie hij een welbehagen heeft”. In gewone taal: God, goeie actie om nu extra om te zien naar de mensen! 

En wordt ons door Lucas nog niet in het vooruitzicht gesteld een wereld van vrede en gerechtigheid. Het uitzicht daarop wordt pas met het optreden van Jezus en sterven duidelijk. Het eerste hoofdstuk van het Johannes-evangelie laat dat zien. Dat gaan we morgenochtend lezen/hebben we zojuist gehoord. Het is eigenlijk een grote feestrede (in gedragen niet fijn toegankelijke taal) over de komst van en optreden van Jezus en wat het voor de mensheid betekent. 

Kernwoorden zijn Genade en Waarheid. Jezus is vol van genade en waarheid. Van zijn volheid van genade en waarheid hebben wij mogen ontvangen, “Genade op genade” staat er. Het houdt niet op, het is grenzeloos. God heeft zich opnieuw naar ons mensen gericht. Daarom lezen we deze tekst met Kerstmis. Voor Genade en Waarheid hebben we ons wel voor open te stellen, vandaag, nu met Kerstmis, eigenlijk alle dagen natuurlijk. En het betekent dat wij nu in deze wereld in crisis, mogen wij ons gelovig realiseren dat als we toe werken naar een betere wereld / aarde, dat God met ons is. Dat heeft hij beloofd met Jezus. Met het ons gegeven intellect en wijsheid, kunnen we de wereld beter te maken dan deze voor de pandemiecrisis was, tot een wereld van vrede, gerechtigheid voor mensen, dieren en moeder aarde. Gods Geest zal ons altijd daarbij helpen. Kerstmis in deze crisistijd zet dat nu extra in het licht. 

Moge het zo zijn.