Overweging van Ineke van Cuijk op.

Lezingen: Jesaja 42, 1-7; en Marcus 1, 4-11.

Thema: Nieuwe kansen.

In mijn laatste werkzame jaren als pastor – in de toenmalige parochie De Levensbron –  had ik doopverlof van de Bisschop, zoals dat officieel heet, en in die jaren heb ik veel kinderen mogen dopen. Dat waren altijd feestelijke bijeenkomsten met lachende en huilende baby’s. Die jonge ouders maakten een bewuste keuze om hun kinderen in de christelijke traditie te zetten. In de gesprekken vooraf bleek dit vaak gepaard te gaan met veel vragen, twijfels maar ook hoop. ‘Mag ik die beslissing wel nemen voor mijn kind?’ Misschien is hij/zij daar later helemaal niet blij mee! Maar ook – dit geschenk, dat ons is ‘overkomen’ maakt ons zo dankbaar en gelukkig, dat willen wij voor God brengen. 

De doop van al die kinderen vindt zijn oorsprong in het Evangelie van vandaag. Jezus wordt gedoopt, niet als baby, nee als een volwassen man. Als klein kind had Hij, mogen wij aannemen, de joodse riten ondergaan en was Hij opgenomen in de joodse gemeenschap. Tot op de dag van vandaag vieren de Joden deze opname van jongeren met Bar/Bat Mitswa. Jezus zet nu een andere stap. Als volwassen man gaat Hij bewust naar de bekeringsritus van Johannes om zich door hem te laten dopen. Hij wordt ondergedompeld in de rivier, een doopsel van bekering en vergeving van zonden zoals Johannes dat aankondigt. Die ommekeer wordt meteen duidelijk in allerlei tekenen, zo zegt de Schrift: de hemel scheurt open – en de Geest komt als een duif en er klinkt een stem: Jij bent mijn geliefde Zoon, in wie Ik vreugde vind.

De doop van Johannes wijst op ‘zonden die vergeven worden’, een radicale ommekeer in het leven. Deze doop wijst op een oude leefstijl die je aflegt, als kleren die je niet meer passen. Johannes doopte met water en hij zegt: ‘na mij komt iemand die u zal dopen in heilige Geest’. Johannes dompelde mensen onder in water, Jezus dompelt mensen onder in heilige Geest. Door die Geest is er nieuw leven. Door die Geest maakt Jezus in ons een nieuw begin. 

De meesten van u zullen geen enkele herinnering hebben aan uw eigen doop, hooguit wat foto’s en misschien dat niet eens. Wij (en wellicht niet allemaal) zijn als baby gedoopt, vaak al op de 1e of 2e dag, zonder moeder met een peter en een meter, en vader??!! Wij zijn door onze ouders op die weg gezet, dat was geen eigen keuze. Later wordt ‘christen zijn’, kerkgang, en deelnemen aan de sacramenten wel een eigen keuze. 

Andere tradities, of mensen die op latere leeftijd de keuze maken om zich te laten dopen, vertellen ons dat dit een bewuste keuze was/is: een ommekeer zoals Jezus die stap zette. En vaak voelen mensen dat als een ‘nieuwe kans’. Maar ook voor ons geldt dat: vandaag op het feest van de Doop van de Heer kunnen wij opnieuw JA zeggen. Ooit zijn wij als kind naar de kerk gedragen waar onze ouders ons lieten dopen met water, waar we gezalfd werden met chrisma en waar onder de namen van God: Vader, Zoon en Heilige Geest ons dat sacrament werd toegediend. 

Door die doop zijn wij Geliefd Kind van God…… met een opdracht. En als we rond kijken, hier, thuis, in ons land, in onze wereld dan valt het niet mee om die opdracht tot uitvoering te brengen. Het zijn barre tijden zowel door corona, door zorgen om politieke verhoudingen, hoe houd je de moed erin?

Johannes en Jezus staan in de traditie van het Oude/Eerste Testament. Zij kennen de verhalen, boeken, psalmen, klaagzangen over het leven van mensen in voorspoed en bij tegenslag. De verhalen van toen en nu wat mensen meemaken en door moeten maken, verschillen in essentie niet eens zo veel. Ieder mens, in iedere tijd, wil het ‘goede’, voor hemzelf, voor de aarde, voor zijn kinderen, en als je wilt leven in een religieuze bedding, ook voor God, leven voor dat Aangezicht! Daarbij zijn verhalen en tekenen van bemoediging, van geloof en vertrouwen, van hoop en liefde onontbeerlijk. Jesaja biedt ons vandaag zo’n teken:

‘Dit is mijn Dienaar die Ik ondersteun. Mijn uitverkorene in wie Ik behagen schep. Mijn Geest zal in Hem zijn, gerechtigheid zal Hij uitstralen’. En wat een geluk, geen grote schreeuwer maar iemand die het geknakte riet niet zal breken en de kwijnende vlaspit niet zal doven! En wat een troost: ‘Ik, zegt onze God, ik neem je bij de hand en waak over jou en Ik maak je tot teken van mijn verbond en tot een licht voor je medemens’.

In die traditie – in die toezegging van destijds – mogen wij onze opdracht, met al onze mogelijke en onmogelijke eigenschappen en talenten, ten uitvoer brengen.

Bij mijn kerstwensen kreeg ik een tekst van Vaclav Havel (1936-2011), schrijver, dissident en politicus, gevangene van het communistische regime en later president van Tsjechoslowakije

Weg van de hoop: 

diep in onszelf dragen wij de hoop. Als dat niet het geval is, is er geen hoop meer. Hoop is een kwaliteit van de ziel en hangt niet af van wat er in de wereld gebeurt. Het is een gerichtheid van de geest, een gerichtheid van het hart, voorbij de horizon verankerd. Hoop in deze diepe en krachtige betekenis is niet hetzelfde als vreugde omdat alles goed gaat of bereidheid je in te zetten voor was succes heeft. Hoop is ergens voor werken omdat het goed is, niet alleen omdat het kans van slagen heeft. Hoop is de zekerheid dat iets zinvol is, ongeacht de afloop, het resultaat. 

Vandaag sluiten wij de Kersttijd af met een opvallende gebeurtenis aan het begin van het openbare leven van Jezus. Hij trekt weg uit zijn vaderstad en laat zich in de rivier de Jordaan dopen door Johannes de Doper. Op dat moment wordt Hij zich bewust van wie Hij is en wat Hem te doen staat in zijn leven. Dit Feest van de Doop van de Heer mag voor ons een uitdaging, een uitnodiging zijn om weer bewust JA te zeggen tegen onze eigen doop, lang of korter geleden. 

Dat wij opnieuw, gesterkt door allerlei tekenen en symbolen, geloven, weten en ervaren dat wij een GELIEFD KIND zijn. En vanuit die kracht met vallen en opstaan, met wanhoop en moed, in deze barre tijden volmondig die nieuwe kansen grijpen want wij zijn ondergedompeld in de Geest van Jezus Christus. 

Hij/Zij die zegt IK ZAL ER ZIJN – zal altijd met ons zijn.