Overweging van Ineke van Cuijk o.p.

Lezingen: Wijsheid 7,7-11; Psalm 90 en Marcus 10, 17-25.

Thema: WIJSHEID VAN HET HART.

In het boek ‘De jongen, de mol, de vos en het paard van Charlie Mackesy, een boek met prachtige tekeningen en verschillende vindingrijke en troostvolle gedachten, staat ‘wat doen we als ons hart zeer doet? vroeg de jongen. Dan wikkelen we het in vriendschap, gedeelde tranen en tijd, totdat het weer vrolijk en vol hoop wakker wordt’. In al zijn eenvoud is dit (wat mij betreft) een wijs woord. 

En in de eerste lezing van vandaag horen wij eveneens hele wijze woorden. Al weten we niet wie de auteur(s) is/zijn van dit werk, de titel alleen al roept veel op. Wijsheid, wie wil niet wijs zijn? In dit Bijbelboek is sprake van Bijbelse wijsheid, en dat staat voor een mix van levenservaring, menselijk inzicht, met behulp van wetenschap maar ook levenstijd en een religieuze visie. Dit alles kan tot een goede balans en een evenwichtig leven leiden. In het boek Wijsheid ligt de oorsprong altijd bij het ontzag voor de Eeuwige – want Hij/Zij is het begin van alle wijsheid. De auteur zegt dat wijsheid niet aangeboren is (7,1) De ik-persoon, en dat personage staat model voor koning Salomo smeekt en bidt herhaaldelijk om wijsheid. Niets is belangrijker dan wijsheid, alle goud en zilver, gezondheid en schoonheid, het verbleekt bij wijsheid. Ik verkoos haar boven het licht, dit licht dooft nooit. En tegelijk met haar vielen mij alle goede dingen ten deel. Een onuitputtelijke schat is zij.

Ik denk dat we allemaal in onze omgeving wel mensen kennen die wij persoonlijk veel wijsheid toekennen. Dat zijn mensen in wiens omgeving wij graag verblijven. Met veel vreugde denk ik aan bepaalde personen die ik in mijn leven ontmoette: zij hebben mij met name geduld, eenvoud, liefde en aandacht voor anderen en voor de wereld getoond en bijgebracht. Mensen met wijsheid van het hart.

Ook de psalmist schrijft ‘leer ons om de vluchtigheid te zien van ons leven, laat die wijsheid doordringen tot ons hart. Keer om, o Eeuwige, waar wacht U nog op? Schenk in de ochtend uw rijkdom aan liefde en wij zingen van vreugde, elke dag opnieuw. (KBS)

En welke wijsheid laat Jezus ons zien? Jezus is op weg naar Jeruzalem, naar het diepte- of juist hoogtepunt van zijn leven. hij gaat dat niet uit de weg maar begeeft zich iedere dag opnieuw juist op die weg! En zoals we vaak horen in de Evangelie-verhalen, Hij wordt benaderd door iemand die een knieval voor Hem maakt. En die eigenlijk al meteen terecht gewezen wordt omdat hij een verkeerde aanspreektitel gebruikt. Goede meester! Maar Jezus ziet zichzelf niet als die Meester – Hij verwijst altijd naar God – direct en indirect. De man die Jezus benadert mist iets in zijn leven: ‘wat moet ik doen om deel te krijgen aan het eeuwig leven?’ Uit vervolg weten wij dat hij geen honger lijdt, een dak boven zijn hoofd heeft maar wat bedoelt hij dan als hij zegt ‘deel krijgen aan het eeuwig leven?’   hij met zingevingsvragen? Hij wil meer dan hij al heeft. Hij staat bekend als een nette jongen, die zich aan de regels houdt. Hij wil maar wat graag ‘meer’ maar weet het zelf ook niet zo goed. Hij is zoekende. Toch lijkt het niet dat hij alleen maar bevestiging zoekt bij Jezus – zo van ’jij bent goed bezig hoor’….. Al lijkt Jezus aanvankelijk wat korzelig te reageren als Hij goed kijkt, kijkt met de ogen van zijn hart, ziet Hij een jong mens, die worstelt met het leven. 

En dat is, denk ik, voor ons allemaal wel herkenbaar. Over het algemeen hebben wij het goed hier in Nederland. En ik hoop van ganser harte dat een ieder hier kan eten en drinken en een goede bewoning heeft. En toch vragen we ons wellicht af en toe af: is dit ‘t? 

Je kunt net als de jongeling keurig leven binnen de lijntjes, Hij verlangt naar meer en niet meer geld of een groter huis. Hij zoekt naar een zinvol leven. En als Jezus dit ziet in hem, gaat Hij een stapje verder. Jezus stelt hem de gewetensvraag: ‘als het jou ernst is, jongeman dan moet je nu alles verkopen en het geld aan de armen geven’. Als je waarachtig wilt leven kom dan terug en volg Mij. Wij kennen deze pittige uitspraken van Jezus, een stijlfiguur en prikkelende overdrijving om het verschil te maken. Dat komt nog weer terug bij de kameel. 

Jezus vraagt naar je passie, je hartstocht. Het gaat niet om allerlei uiterlijkheden, gedragingen, naleven van de regels en voorschriften maar de kern is: God liefhebben boven alles en de naaste als jezelf. En hoe moeilijk dat is, dat weten we allemaal uit eigen ondervinding. 

De eerste lezing is als het ware het antwoord op het Evangelie. Als je kunt leven met wijsheid, en dat betekent ook in iedere situatie weer anders handelen, dan kun je leven volgens je hart.

In de grote toeslagenaffaire die ons land nu al enige tijd in de greep houdt, moeten nu toch ook rechters erkennen: hebben we niet te veel naar de regeltjes gekeken en te weinig naar persoonlijke situaties? 

Wijsheid betekent ook: dingen loslaten – zelfs principes soms, om mensen tot hun recht te laten komen. Het is allemaal niet zo zwart-wit. En naarmate je ouder wordt, kun je daar ook beter mee omgaan. En is die kras op je nieuwe auto niet zo’n ramp. We weten ‘een kras op je ziel’ is veel erger. Dus laten we dat ook elkander niet aandoen. 

En al is dat nauwe poortje bij de grote stadspoort waar mensen ’s avond nog doorheen konden als de poort gesloten is, erg klein en kunnen we daar wellicht fysiek niet meer doorheen kruipen………ons hart kunnen we altijd open zetten. Iedere dag opnieuw!

Elke relatie begint met geven. God doet dat bij uitstek en Jezus laat ons dat zien. In de vandaag geschetste situatie kijkt Jezus liefdevol en met aandacht naar dit jonge mens. Hij heeft een keuze maar moet zelf kiezen!! Hij is nog niet zover maar de ontmoeting met Jezus kan hem op een nieuw spoor zetten. God heeft ons het leven gegeven en het vermogen om Hem en elkaar lief te hebben in ons gelegd. De liefde, de troost en de hulp die we onze naasten bieden, zijn evenzovele geschenken aan God. Dat is het inzicht waar de psalmist om bidt. God geeft hem een wijze geest en alles wat daar bij hoort. God heeft ons zijn geboden gegeven om ons te helpen de ander te geven wat hij of zij nodig heeft. Geven en delen maakt ons niet arm maar juist rijk. De schat die ons in de hemel wacht, die ligt nu, elke dag opnieuw, binnen handbereik als wij onszelf, God en de ander aanzien met de wijsheid van het hart. 

Moge het zo zijn.