Overweging van Jan van der Wal.

Lezingen: Nehemia 8, 2-4a, 5-6, 8-12; Eerste brief van Paulis aan Korinte 12, 28-30; en Lucas 4, 14-21.

Thema:  Een open boek!

Vandaag wordt sinds enkele jaren de derde zondag door het jaar ‘Zondag van het Woord van God’ genoemd. Met deze titel heeft Paus Franciscus in 2019 een jaarlijks weerkerende zondag in januari door het jaar aangewezen. Op deze zondag zal namelijk bijzondere aandacht besteed worden aan de viering, bestudering en verspreiding van het Woord van God in het leven van de Kerk. 

De paus beveelt aan, dat op deze zondag in de viering de teksten uit de Bijbel bijzondere nadruk krijgen om ons duidelijk te maken welke waarde zij hebben.

De Bijbel is een dik en gevarieerd boek. Er staan tal van legenden en verhalen, mythen en wijsheden in die in vele eeuwen zijn verzameld en opgetekend in afzonderlijke boeken, geschriften en liederen. Gezamenlijk vormen ze een bonte inkijk in het volk van de Israëlieten, later het Joodse volk genoemd, dat de omgang met God en met elkaar wilde vastleggen.

De Bijbel is een ingewikkeld boek: geregeld kom je tegenstrijdigheden tegen van een dan eens wraakzuchtige en jaloerse, en vervolgens liefdevolle en vergevensgezinde God. We lezen wonderlijke verhalen van hoop en verlossing die een nieuw vergezicht vormen, voorspellingen van een beter leven, zelfs van een eeuwig leven; maar ook verhalen over bedrog en verraad, oorlog en vijandschap, ondergang en dood. 

En ten slotte is de Bijbel een open boek. Het geeft een intieme inkijk in het geloofsleven van mensen van toen, inkijk in hun twijfel en aarzeling, hun voorbehoud en angst. Angst om zich over te geven aan een God, het stuur uit handen te moeten geven. En opluchting en verrassing als we lezen dat vertrouwen in onvoorwaardelijke overgave redding brengt. “Wie zijn leven verliest zal het winnen…” een van de paradoxen die ons inmiddels eigen zijn, ook al zullen we het nooit helemaal begrijpen.

De Bijbel leert ons in te zien dat het leven weerbarstig is, verwarrend en ondoorgrondelijk. De Bijbelse verhalen zijn niet alleen verhalen over mensen van toen, de verhalen spiegelen ook onze levens van nu, onze verlangens en behoeften, noden en angsten. 

In de verhalen en wijsheden zoeken wij nog steeds antwoorden op dringende vragen waar wij nu mee kampen. Waarom overkomen er onze wereld en ons steeds nieuwe rampen? Leren mensen dan nooit uit het verleden van opgedane ervaringen van anderen? Is er wel vooruitgang te boeken? Is die God begaan met onze wereld, en waar blijkt dat dan uit?

Veel vragen, weinig concrete antwoorden. Uit de lezingen van vandaag komen we vreugde en eensgezindheid tegen. Woorden van de heilige Schrift hebben blijkbaar de kracht om vrede te stichten, mensen samen te brengen in hart en geest. Het nodigt uit, het roept ons op om actief het woord te volbrengen.

Ezra is priester en schriftgeleerde die de Wet van Mozes plechtig voorleest aan de ballingen die teruggekeerd zijn in Jeruzalem. De tempel is verwoest, het volk komt samen onder de blote hemel om te luisteren naar de oude tekst, die zij zolang hebben moeten missen. Nu weten ze weer dat ze bij elkaar horen, geestdrift en ontroering maken zich van de hoorders van het Woord meester. En ze willen het uitbundig vieren dat ze als volk terug zijn in hun vaderland. 

Kunnen wij dat ook niet eens doen? We drinken momenteel wegens de maatregelen niet eens samen koffie, laat staan dat we uitbundig eten en drinken, om te vieren dat we samen horen, dat we hoorders van het Woord zijn dat een bijzondere boodschap, een roeping inhoudt. En dat wij dat volk van God anno 2022 zijn. Hier en nu.

Paulus onderscheidt in ons mensen vele gaven: de een heeft een talent om te verkondigen en te profeteren, de ander is goed in wonderen doen en genezen, een derde kan weer beter als helper en bestuurder haar gaven inzetten. Maar allen tezamen vormen zij de rijkdom van de gaven die de Geest ons als gemeenschap geeft. Wij vormen een ondeelbaar Lichaam, een mystiek lichaam dat de gehele Christus omvat. Niet beperkt in omvang, maar oneindig. Zijn we doordrongen dat we deze gaven voldoende benutten? En zijn we bereid om onze talenten in de gemeenschap volop in te zetten? Bereid om van elkaar te leren!

Ten slotte toont Lucas ons de bekende scene waarin Jezus de synagoge binnenstapt, meezingt en meebidt, en voorleest uit de Schrift – het betreft een passage uit de profetie van Jesaja. Als klap op de vuurpijl verklaart Hij deze tekst op Hem van toepassing. Hij maakt de Bijbel tot een open boek, verklaart en vervult de Schrift door zichzelf te herkennen in de oude profetieën. De Bijbel kan dus werkelijkheid worden indien mensen er niet alleen in lezen, maar er ook naar handelen. In dit geval citeert Jezus de bekende profetie over een Gezalfde die goed nieuws brengt aan armen, verdrukten en gevangenen verlost van hun onvrijheid. Jezus als mensgeworden Woord van God leert zijn publiek en ons de Schrift nieuw te verstaan. Hij toont zich transparant en stoutmoedig, zijn woorden wekken verbazing en verwondering, maar ook ergernis. En zoals dat gaat met profeten: Hij wordt verjaagd, maar weet wonderlijk te ontkomen. 

Hoe zit dat met ons? Zijn wij ook te verstaan voor elkaar, zijn wij te lezen, te begrijpen voor de ander, ook en vooral als wij onze eigen normen en voorstellingen van God en het goede leven uitdragen? Zijn wij ook als Jezus een open boek dat te verstaan is? De Bijbel gaat niet alleen over Jezus en al die vrouwen en mannen die leefden met God. De Bijbel gaat ook over ons. Wij komen er in voor! Wij zijn geroepen om zoals Paulus ons aan onze talenten herinnert, missionair te zijn in onze omgeving. Of we dat nu doen in helpen of leiden, genezen of verbinden, in profeteren of verkondigen: wij zijn geroepen om het Woord van God in al zijn kracht en liefde te volbrengen.

Amen.