Overweging van Willem Pelser.

MARIA LICHTMIS

Lezing: Lucas 2, 22-40.

Thema: ONTMOETING VAN ONZE HEER.

Een bijzondere dag vandaag. Hoewel het feest van Maria Lichtmis op 2 februari valt, is het zo'n belangrijke dag, dat we het hebben verplaatst naar deze zondag, 31 januari.

     Deze dag heeft verschillende titels in de loop der tijden meegekregen: Maria Lichtmis, Maria Zuivering, Opdracht van de Heer in de tempel, Ontmoeting van de Heer

Van oudsher kennen we dit feest als Maria Lichtmis, een Maria-feest. Veertig dagen na de bevalling moest een joodse vrouw naar de tempel om ritueel gereinigd te worden. Bij de geboorte van een meisje zelfs 80 dagen.

Omdat een zwangerschap als een onreine toestand gezien werd, was het ook een katholieke gewoonte geworden, dat vrouwen zich na de geboorte 40 dagen afzonderden met hun baby. 
De afzondering werd beëindigd met een kerkgang. Tot in de jaren 1960 werd de moeder aan de ingang of achterin de kerk opgewacht door de pastoor, gekleed in superplie en met stola en de koster met een brandende kaars. De jonge moeder werd besprenkeld met wijwater. Hierop las de priester psalm 24 en leidde hij de moeder, terwijl zij de stola vasthield, naar het altaar van Maria. 

     In de loop der tijden is de nadruk meer komen te liggen op Jezus, het werd een Jezus-feest, een Christus-feest: De Opdracht van de Heer in de Tempel.  We vieren het laatste feest van de kindertijd van Jezus en daarmee eindigt dan ook de kersttijd. Volgende week zult u dan ook geen kerstlampjes meer zien.

In de tempel wordt Jezus opgedragen aan God. Jezus was Maria's eerstgeborene, dan behoorde deze volgens Exodus 13 aan God toe. Hij moest dan voor de Heer gebracht worden en weer 'vrijgekocht' worden door middel van een lam of schaap, een koppel tortels of twee jonge duiven als men het niet zo breed had. 

     Maar de betekenis van het feest reikt verder. 

En dan komen we meteen bij de kern van deze viering: Licht en ontmoeting. Simeon herkent Jezus als het licht voor alle volken, het Licht dat voor alle volken straalt. Eerst de herders, eenvoudige en arme joden, dan de magiërs uit de toenmalig bekende wereld die geloofden in de ster en nu aan alle volken. Deze Jezus, die hier in de tempel wordt gebracht, laat zich nu reeds kennen als het licht en het heil, en ontmoet de hele wereld.

Dat lichtende en ontmoetende karakter van de Opdracht des Heren komt sterk naar voren in de “Lofzang van Simeon”, de oude priester in de tempel die Jezus ontving en opdroeg aan God:

“Laat nu, Heer, volgens uw woord

uw dienaar in vrede heengaan.

Mijn ogen hebben uw heil aanschouwd,

dat Gij hebt bereid voor de volken:

Het licht dat voor alle heidenen straalt,

de glorie van Israël uw volk”.

     En ook Hanna, de 84-jarige profetes herkent in Jezus de langverwachte Redder van Israël.

     De Opdracht van de Heer op 2 februari is ook een schakelpunt in het jaar en de seizoenen, want het is precies tussen de kortste dag op 21/22 december en de lente-equinox wanneer dag en nacht precies even lang zijn op 20/21 maart. Het is nog steeds de dag waarop vele boeren de velden in gereedheid brengen om de eerste gewassen te zaaien. Voordat dat gebeurde aten de boer en zijn knechten eerst pannenkoeken, een gebruik dat nog in vele streken bestaat. "Geen vrouwtje zo arm, of met Lichtmis maakt ze haar pannetje warm." Deze gewoonte komt voort uit het gebruik om nieuwe boerenknechten, die gewoonlijk begonnen te werken op Maria Lichtmis, koeken te eten te geven tegen de heimwee.

     Het is dus ook een eerste aanzet op weg naar de lente, maar ook geestelijk mogen we de “velden” gereed maken om het zaad van Gods Woord te kunnen ontvangen.

Om het het Licht der Wereld uit te dragen.

Moge het zo zijn.